دکتر ندا رشتچیان

سه شنبه ۳۰ مرداد ۱۳۹۷

برگشت ادرار از مثانه به طرف کلیه ها (ریفلاکس ادراری) چیست؟

تاریخ : 1396/10/26 برگشت ادرار از مثانه به طرف کلیه ها (ریفلاکس ادراری) چیست؟

ریفلاکس کلیه چیست؟

داشتن بیماری کلیوی در کودکان بسیار نادر است. اما هنگامی که مشکلی وجود دارد، معمولا مربوط به ریفلاکس کلیه است. نام پزشکی ریفلاکس کلیه برگشت ادرار از مثانه به طرف کلیه ها (VUR) است. حدود یک نوزاد در هر 100 نفر دارای ریفلاکس کلیه است و در بیشتر موارد خفیف است.

ادرار از هر یک از کلیه نوزاد از طریق یک جفت لوله به نام حالب (میزنای) به مثانه تخلیه می شود. در جایی که حالب به مثانه میپیوندد دریچه هایی وجود دارد. این دریچه ها از برگشت ادرار از مثانه نوزاد به حالب و کلیه ها جلوگیری می کند.

اگر کودک شما ریفلاکس کلیه داشته باشد، این دریچه ها به درستی کار نمی کنند. این به این معنی است که ادرار می تواند از مثانه جریان یابد و از حالب بالا برود. ادرار ممکن است به کلیه ها برسد، اما همیشه این اتفاق نمی افتد.

در نوزادان مبتلا به ریفلاکس کلیه، مقدار کمی ادرار در مثانه باقی می ماند، که می تواند منجر به عفونت کلیه در کودکان شود. حدود یک سوم نوزادانی که عفونت ادراری دارند (UTIs) ریفلاکس کلیه دارند.

ریفلاکس کلیه چیست؟

چگونه می توان فهمید که کودک ریفلاکس کلیه دارد؟

در دوران بارداری مشکلی در یک یا هر دو کلیه کودک شما ممکن است در یک اسکن اولتراسوند نشان داده شود. کلیه نوزاد شما ممکن است تورم داشته باشد.

هنگامی که نوزاد متولد شود، اگر دچار عفونت ادراری باشد، ممکن است نشان دهد که او ریفلاکس کلیه دارد. اگر کودک مبتلا به عفونت ادراری باشد، ممکن است در ادرار کودک توده ی خونی وجود داشته باشد یا ادرارش بوی ناخوشایندی داشته باشد، یا تب و استفراغ داشته باشد.

با این حال، بیشتر نوزادان مبتلا به عفونت ادراری (UTI) ریفلاکس کلیه ندارند. پزشک عمومی می تواند هر چیزی را جدی بگیرد یا کودک شما را به یک متخصص اطفال راهنمایی کند، اگر او نیاز به یک متخصص داشته باشد.


حتما بخوانید: دیدگاه علم تغذیه در تعیین جنسیت جنین


چه کسانی مبتلا به ريفلاکس ادراری مي‌‌شوند؟

کلاً دو نوع ريفلاکس ادراری وجود دارد: اوليه و ثانويه. بسياري از موارد ريفلاکس ادراری اوليه بوده و در ضمن يک طرفه است. در ريفلاکس ادراری اوليه نوزاد با حالبی متولد مي‌‌شود که در داخل رحم به اندازه کافي رشد نکرده است. در حالت طبيعي حالب قبل از باز شدن در مثانه يک مسير 3-2 سانتيمتري در جدار مثانه را طي مي‌‌کند که اين قسمت از حالب را حالب داخل جداري مي‌‌گويند و مثل يک دريچه عمل کرده و از برگشت ادرار بطرف بالا جلوگيري مي‌‌کند. در نوزادانيکه داراي ريفلاکس ادراري هستند اين قسمت از حالب خوب تکامل نمي يابد و ادرار بطرف بالا برگشت پيدا مي‌‌کند. بسياري از موارد ريفلاکس ادراري اگر خفيف باشند با بزرگ شدن نوزاد بعلت تکامل يافتن حالب، ريفلاکس ادراري نيز رو به کاهش نهاده و برطرف مي‌‌شود.

ريفلاکس ادراري ثانويه در مواردي اتفاق مي‌‌افتد که يک انسدادي در مسير خروجي ادرار پيش بيايد و يا اينکه فشار در داخل مثانه بنا به عللي افزايش پيدا کرده و ادرار را به طرف عقب به حالبها و کليه براند. يک بيماري خطرناکي در کودکان وجود دارد که بطور مادرزادي يک دريچه در مجراي ادرار کودک وجود دارد که مانع خروج ادرار مي‌‌شود. در اين نوزادان ريفلاکس ادراري دو طرفه بوده و حتي در موقعي که جنين در داخل رحم مادر است مي‌‌توان با سونوگرافي اين بيماري را تشخيص داد. چون اين نوزادان برگشت شديد ادرار دارند که سبب اتساع و باد کردن حالبها و کليه‌ها شده و در سونوگرافي ديده مي‌‌شود. گاهاً در اين موارد صبر نمي کنند تا در پايان 9 ماهگي زايمان انجام شود، چون برگشت ادرار کليه‌ها را بشدت صدمه مي‌‌زند.

در همچون مواردي وقتي جنين بتواند در خارج از رحم زنده بماند، مثلا 7 ماهگي، زايمان انجام مي‌‌شود تا کليه‌هاي نوزاد آسيب نبيند. بعد از تولد بلافاصله اين نوزادان تحت درمان قرار مي‌‌گيرند. علل بسيار ديگري هستند که مي‌‌توانند سبب ريفلاکس ادراري ثانويه شوند. از علل مهمي که سبب افزايش فشار داخل مثانه مي‌‌شود، آسيب به نخاع است. در افراديکه بعلت ضربه يا تصادف دچار آسيب به نخاع مي‌‌شوند، در عده اي فشار داخل مثانه بشدت افزايش يافته و سبب عفونتهاي ادراري مکرر و از بين رفتن کليه‌ها مي‌‌شود. بيشتر افراديکه پس از آسيب به نخاع فوت مي‌‌کنند، بعلت عوارض کليوي آن، فوت مي‌‌کنند. بر حسب شدت برگشت ادرار، ريفلاکس ادراري را به 5 درجه از 1 تا 5 تقسيم مي‌‌کنند. نوع درجه يک ريفلاکس ادراري خفيف و نوع درجه 5 ريفلاکس ادراري بسيار شديد است.

چه کسانی مبتلا به ريفلاکس ادراری مي‌‌شوند؟

چگونه کودک مبتلا به ریفلاکس کلیه درمان می شود؟

اگر کودک دارای نوع خفیفی از ریفلاکس باشد، متخصص اطفال او را از طریق بررسی های منظم در بیمارستان کنترل خواهد کرد. بسیاری از نوزادان با افزایش سن مشکلشان برطرف می شود. بنابراین ممکن است کودک  بدون نیاز به هر گونه درمان خود به خود خوب شود.

 

پزشک متخصص اطفال ممکن است برای کودک مصرف روزانه با دوز کم آنتی بیوتیک را برای یک دوره طولانی مدت تجویز کند. این درمان می تواند تا زمانی که کودک به سن دو سال یا سه سال برسد، ادامه یابد. این آنتی بیوتیک ها باید مانع از ابتلا به UTI های مکرر (عفونت ادرار) شود، چرا که عفونت ادراری مکرر می تواند باعث بروز زخم کلیه شود.

بعید است که نوزاد عوارض جانبی قابل توجهی از این درمان ها داشته باشد، ولی ممکن است در معرض خطر ابتلا به UTI های مقاوم به آنتی بیوتیک در آینده باشد.

میتوان با دادن مقادیر زیاد نوشیدنی به کودک در رهایی از عفونت ادرار کمک کرد و زمانی که شروع به خوردن غذا می کند در وعده های غذایی سبزی و میوه را گنجاند. باید مطمئن شد که کودک دچار یبوست نشده. چرا که یبوست بر مثانه نوزاد تاثیر می گذارد و از تخلیه آن جلوگیری می کند.


حتما بخوانید: با وابستگی در کودکان چه کار کنیم؟


اگر کودک شما دارای ریفلاکس شدید یا عفونت های مکرر باشد، ممکن است نیاز به عمل جراحی برای عمل دریچه بین مثانه و مدفوع باشد. اما این تنها راهکار آخر است و احتمال دارد که نوزاد شما به آن نیاز نداشته باشد جهت اینکه از این موضوع اطمینان حاصل کنید، حتما به یک پزشک متخصص کودک مراجعه نمائید.

دکتر علیرضا سینا

فلوشیپ فوق تخصصی اورولوژی اطفال ( ترمیم ناهنجاری های مادرزادی ادراری تناسلی در کودکان)
انجام جراحی های ناهنجاری های دستگاه ادراری تناسلی بویژه مشکلاتی نظیر عدم نزول بیضه
نقایص مادرزادی مجرای ادرار (هیپوسپادیاس) (اپیسپادیاس)
رتبه برتر بورد اورولوژی کشور در سال 1381
نخستین فارغ التحصیل رشته اورولوژی اطفال از دانشگاه علوم پزشکی تهران در سال 1386
دوره تکمیلی کوتاه مدت در انگلستان در سال 1390
 

نشانی : تهران، خیابــان شـــریعتی بالاتر از تقاطع میرداماد ابتدای خیابان منظرنژاد(نیام) پلاک ۵۸ ساختمان پزشکان منظرنژاد طبقه ۳ واحد ۱۲شماره تماس: 22879772-22879774

 

اشتراک گذاری : 

شما هم می توانید نظر خود را ارسال کنید.


نظرات کاربران


معرفی بیماری های متخصص اورولوژی، جراحی کلیه و مجاری ادراری

رنگی شدن ادرار نشانه چیست؟

رنگی شدن ادرار نشانه چیست؟

دکتر نجفی افزود: مشاهده ادرار قرمز رنگ و یا زرد مایل به قرمز، ممکن است ناشی از وجود بسیاری از گلبول های قرمز در ادرار باشد که در صورت مواجه با چنین موردی فرد باید با انجام آزمایش ادرار به جزئیات پی ببرد.

آخرین مطالب پزشکی متخصص اورولوژی، جراحی کلیه و مجاری ادراری