دکتر عباسعلی فهزادی

سه شنبه ۲۸ اسفند ۱۳۹۷

سوء مصرف مواد و اعتیاد چیست؟

تاریخ : 1397/03/24 سوء مصرف مواد و اعتیاد چیست؟

تفاوت بین سو مصرف مواد و اعتیاد بسیار ناچیز است. سو مصرف مواد یعنی مصرف مواد غیرقانونی یا قانونی اما به صورت اشتباه و نادرست، اعتیاد با مصرف مواد نادرست مانند ماریجوآنا و کوکائین شروع می شود. ممکن است که دارو یا الکل را بدون اینکه به آن اعتیاد داشته باشید مصرف کنید. برای مثال فردی با نام سارا به دلیل کشیدن یک پک از سیگار معتاد نیست بلکه سو مصرف مواد دارد که می تواند به سمت اعتیاد کشیده شود. سو مصرف مواد مردم را به اعتیاد می کشاند. همیشه وقتی از اعتیاد حرف میزنیم ذهنمان سمت مصرف الکل و مواد غیرقانونی می رود اما مردم به سیگار، دارو و حتی چسب نیز معتاد می شوند. برخی از سو مصرف های مواد نسبت به مواد دیگر اعتیادآورتر هستند مثلا کراک و هروئین به شدت اعتیاد آور هستند و با یک الی دوبار مصرف کردن، مصرف کننده کنترل خود را از دست می دهد. اعتیاد یعنی اینکه مصرف کننده نسبت به آنچه که میکشد و یا می نوشد کنترلی بر خود نداشته باشد. اعتیاد می تواند فیزیکی، روانی و یا جزو هر دو مورد باشد.

 

اعتیاد فیزیکی

وقتی می گوییم فردی از نظر فیزیکی معتاد است یعنی بدنش به مصرف یک ماده ی خاص عادت کرده و به آن وابسته شده است حتی مصرف سیگار اعتیاد فیزیکی است. کم کم بدن فرد نسبت به مقدار خاصی مقاومت نشان می دهد و فرد باید مقدار مواد و دفعات مصرف را بیشتر کند. گاهی اوقات فردی که از نظر فیزیکی معتاد به دارو، الکل و یا سیگار است اگر مصرف آن را ناگهان متوقف کند دچار اسهال، لرز و بیشتر احساس ترس می کند.

 

اعتیاد روانی

اعتیاد روانی زمانی رخ می دهد که مصرف مواد به دلیل عوامل احساسی و روانی است. افرادی که اعتیاد روانی دارند برای مقابله با هر مسئله ای به آن روی می آورند و ممکن است این کار را دزدکی انجام دهند. ممکن است فردی برای تفریح موادی را مصرف کند اما به مرور زمان به آن وابسته می شود و معتاد می گردد و تمام طول عمر به آن نیازمند می شود. فرد چه معتاد فیزیکی باشد چه معتاد روانی، دیر یا زود تنها راهی جز مصرف مواد نخواهد داشت.

 

علائم اعتیاد

واضح ترین علائم اعتیاد وابستگی به دارو یا ماده ی خاصی است. با این وجود علائم بسیار دیگری وجود دارند که اعتیاد را نشان می دهند مانند تغییر در رفتار و کم و زیاد شدن وزن، افسردگی و عادت نادرست غذایی. علائم فردی که به دارو و یا الکل معتاد است ممکن است شامل علائم زیر باشد:

 

علائم روانی

استفاده از داروها و مواد و الکل برای آرام شدن و فراموشی مشکلات، پنهان کردن از خانواده و دوستان، از دست دادن تمایل به فعالیت هایی که قبلا دوست داشت انجام دهد، بروز مشکلات در مدرسه مانند غیبت و انجام ندادن تکالیف، تغییر در دوستان و گشتن با دوستان معتاد، گذاشتن بیشتر وقت برای مصرف مواد، دزدی و یا فروش چیزهایی برای تهیه ی مواد، ناتوانی در ترک مواد، نگرانی، عصبانیت و افسردگی و تغییر در رفتار.

 

علائم فیزیکی

تغییر عادت های خوابی، احساس لرز و بیماری زمان مصرف نکردن مواد، نیاز به مصرف بیشتر برای داشتن حس های اولیه، تغییرات غذایی و کاهش و افزایش وزن.

 

کمک گیری

اگر فکر می کنید خودتان و یا کس دیگری به مواد خاصی معتاد شده اید برای کمک اولیه بهتر است ابتدا علت و ریشه ی مشکل را بیابید. بعضی از افراد فکر می کنند خودشان می توانند مشکل را حل کنند اما این بسیار کم اتفاق میفتد. فرد مورد اعتمادی را بیابید و با او صحبت کنید، در ابتدا صحبت و کمک خواستن از دوستان هم سن و سال شاید بهتر باشد اما بهتر است از افراد بزرگتر و خانواده کمک بخواهید، اگر با والدین خود نمی توانید حرف بزنید با مشاور مدرسه، پزشک مرتبط، معلم مورد علاقه و یا افراد مذهبی کمک بگیرید. متاسفانه کنار آمدن با اعتیاد راحت نیست و ترک مواد و الکل یکی از سخت ترین راه هایی است که بتوانید انجام دهید. شاید مجبور شوید از پزشک و مشاور کمک بگیرید و این به معنای ضعیف بودن شما نیست. بسیاری از افراد برای ترک نیاز به مصرف دارو و مراقبت های درمانی دارند.

 

نکاتی برای بازگشت

به دوستان خود بگویید که می خواهید مصرف مواد را کنار بگذارید: دوستان واقعی به تصمیم شما احترام می گذارند و شاید نیاز باشد عضو گروهی از دوستانی شوید که صد درصد شما را حمایت می کنند. در ابتدا که تصمیم به ترک دارید شاید نتوانید دوستان معتاد خود را ترک کنید.

از خانواده و دوستان بخواهید که در مواقع نیاز در دسترس تان باشند: گاهی اوقات ممکن است نیمه شب فقط نیاز داشته باشید با کسی حرف بزنید. سعی نکنید همه چیز را خودتان حل کنید و از کمک خانواده و دوستان نیز بهره ببرید.

مهمانی هایی را قبول کنید که در آن مواد و الکل مصرف نمی شود: رفتن به سینما مشکلی ندارد اما تعطیلات آخر هفته خود را در محیطی امن بگذرانید. کارهایی انجام دهید که به مصرف مواد مربوط نباشند. سعی کنید سینما و کلاس های مختلف بروید.

برای خود برنامه داشته باشید که در صورت قرار گرفتن در محیطی که مواد استعمال می شود چه کار کنید: در این موارد ممکن است وسوسه شوید اما اگر از قبل آن را کنترل کنید مشکلی پیش نمی آید. با خانواده و دوستان و فامیل رمز بگذارید در صورتی که بخواهید از محلی بروید با تماس و یا پیام خاص متوجه شوند و شما را همراهی کنند.

با خودتان بگویید که اعتیاد ملاک ضعف و یا بد بودن فرد نیست: اگر به عادت های قبل برگشتید در اسرع وقت با یک بزرگتر درمیان بگذارید، نباید از این مسئله شرمنده باشید و نگذارید زحمت هایتان از بین بروند.

 

اگر دوست معتادی دارید از این نکات برای او استفاده کنید مثلا به دوست تان اطمینان خاطر بدهید که همیشه در دسترسش هستید و حمایتش میکنید. اگر دوست تان دوباره به سمت مواد برگشت و کمک شما را قبول نکرد نترسید و آن را با والدین و حتی مشاور مدرسه در میان بگذارید. شاید این کار خیانت در حقش بدانید اما این بزرگترین کمک شما به اوست.

 

پاک بمانید

بازگشت از موا و الکل تنها با شش هفته درمان تکمیل نمی شود. بسیاری از افراد با پیوستن به گروه های حمایتی پاک ماندن خود را تضمین می کنند. گروهای حمایتی برای نوجوانان و جوانان نیز وجود دارند. در این گروها افرادی هستند که تجربیاتی مشابه شما دارند و می توانند راهنمایی هایی کنند که قبلا در هیچ جا نشنیده اید. بسیاری از افراد کمک دیگران را موثرتر می دانند. اطلاعات داشتن در مورد سختی های زمان ریکاوری به شما کمک می کند تا بتوانید به سایر افراد گرفتار نیز کمک بیشتری کنید. اگر دوباره به سمت مواد برگشتید از کمک گرفتن نترسید.

اشتراک گذاری : 

شما هم می توانید نظر خود را ارسال کنید.


نظرات کاربران


معرفی بیماری های روانشناسی و مشاوره

آخرین مطالب پزشکی روانشناسی و مشاوره

آخرین مقالات پزشکان روانشناسی و مشاوره